Metodologia · wersja mp-household-1
Realna inflacja według nas
Koszt życia, oficjalne indeksy i jawne ograniczenia. „Realna” oznacza tu odniesienie do kosztu zakupów, nie twierdzenie, że nasz pomiar jest prawdziwszy od CPI GUS.
Sprawdzamy, jak zmienia się koszt tego samego koszyka, a nie jak zmieniają się nasze zakupy. Model dotyczy dwóch dorosłych osób w Warszawie, wynajmujących mieszkanie 50 m² i korzystających z jednego samochodu. Nie jest alternatywnym CPI dla całej Polski ani oceną jakości danych GUS.
Najpierw ceny, potem wynik
Kompletujemy zweryfikowane ceny bieżące. Pierwsze obserwacje obejmują oficjalne taryfy miejskie; nie mamy jeszcze pełnych 40 pozycji ani porównywalnej bazy historycznej. Dlatego nie publikujemy własnego procentu inflacji. Cena pojedynczej usługi nie jest wynikiem całego koszyka.
Monitor 75 grup GUS
Osobny od własnego koszyka: wybieramy 75 największych dodatnich wag na poziomie pięciocyfrowych podklas COICOP 2018 dla gospodarstw domowych ogółem. Grupy są rozłączne, a wybór zamrożony na 2026 r. Nie są to 75 pojedynczych SKU ani lista niejawnych reprezentantów GUS.
83% oficjalnej wagi CPI · 75/75 odczytów · okres 2026-08. Ważona średnia zmian r/r w wybranych grupach: 3,72%. Pozostałe 17% nie jest reprezentowane.
Monitor = Σ[wᵢ × (Iᵢ,r/r − 100)] / Σwᵢ
wᵢ to opublikowana waga grupy w bieżącym roku, Iᵢ,r/r to jej opublikowany indeks z bazą analogicznego okresu = 100. To przybliżona średnia dla podzbioru. Nie rekonstruuje dokładnie łańcuchowego CPI i nie mierzy osobno cen detalicznych. Aktualne wagi nie są automatycznie właściwymi wagami agregacji porównania rocznego; wynik nie powinien być interpretowany jako alternatywny CPI Polski.
Pełna lista 75 grup, wag i indeksów
| Kod | Grupa | Waga CPI (%) | Indeks r/r |
|---|---|---|---|
| 04510 | Energia elektryczna | 4,4 | 104,2 |
| 07222 | Benzyna | 3,26 | 121,8 |
| 01113 | Pieczywo i wyroby piekarskie | 3,18 | 102,3 |
| 06111 | Leki, szczepionki i pozostałe preparaty farmaceutyczne | 3,13 | 103 |
| 04521 | Gaz ziemny sieciowy | 2,52 | 97,5 |
| 04550 | Pozostałe rodzaje energii energia do ogrzewania i chłodzenia | 2,51 | 105,2 |
| 13120 | Pozostałe urządzenia i artykuły do higieny osobistej | 2,39 | 100,7 |
| 01122 | Mięso, świeże, schłodzone lub zamrożone | 2,36 | 94,8 |
| 09800 | Turystyka zorganizowana | 2,27 | 110,9 |
| 11111 | Restauracje, kawiarnie i tym podobne – z pełną obsługą | 2,24 | 104,1 |
| 04110 | Czynsze rzeczywiste za wynajem pierwszego domu | 1,99 | 103,6 |
| 11112 | Restauracje, kawiarnie i tym podobne – z ograniczoną obsługą | 1,97 | 104,2 |
| 08340 | Usługi telekomunikacyjne w pakiecie | 1,82 | 102 |
| 03122 | Ubrania damskie lub dziewczęce (2 lata i więcej) | 1,71 | 96,5 |
| 01125 | Pozostałe przetwory z mięsa, podrobów, krwi i pozostałych części zwierząt rzeźnych | 1,67 | 100 |
| 07221 | Olej napędowy | 1,66 | 131,2 |
| 02110 | Napoje spirytusowe i likiery | 1,53 | 100,7 |
| 04420 | Wywóz śmieci | 1,53 | 107,9 |
| 01123 | Mięso suszone, solone, w solance lub wędzone | 1,51 | 99,9 |
| 08320 | Usługi telefonii komórkowej | 1,5 | 106,2 |
| 01145 | Sery | 1,48 | 99,9 |
| 07112 | Samochody osobowe używane | 1,48 | 89,4 |
| 04441 | Opłaty za utrzymanie budynków wielorodzinnych | 1,44 | 105,6 |
| 02130 | Piwo | 1,4 | 101,7 |
| 04411 | Zaopatrzenie w wodę przez sieć wodociągową | 1,33 | 104,7 |
| 02301 | Papierosy | 1,22 | 120,1 |
| 04431 | Odprowadzanie ścieków przez sieć kanalizacyjną | 1,11 | 106,1 |
| 04541 | Węgiel, brykiety z węgla i torf | 1,08 | 105,2 |
| 01191 | Dania gotowe | 1,07 | 102,2 |
| 03121 | Ubrania męskie lub chłopięce (2 lata i więcej) | 1,06 | 98,3 |
| 05611 | Środki czyszczące i konserwujące | 1,03 | 99,9 |
| 06229 | Pozostałe usługi stomatologiczne pozaszpitalne | 1 | 106,6 |
| 07111 | Samochody osobowe nowe | 0,99 | 96,2 |
| 05111 | Meble do użytku domowego | 0,96 | 102,1 |
| 09322 | Artykuły dla zwierząt domowych | 0,88 | 102,8 |
| 07230 | Konserwacja i naprawa prywatnych środków transportu | 0,85 | 105,5 |
| 06231 | Usługi lecznicze i rehabilitacyjne pozaszpitalne | 0,83 | 108,4 |
| 11201 | Hotele, motele, zajazdy i podobne usługi zakwaterowania | 0,82 | 104,3 |
| 01179 | Warzywa, warzywa bulwiaste, plantany, banany przeznaczone do gotowania i nasiona roślin strączkowych, zmielone lub przetworzone w inny sposób | 0,81 | 100,6 |
| 12141 | Ubezpieczenie prywatnych środków transportu | 0,81 | 101,4 |
| 01172 | Warzywa owocowe, świeże lub schłodzone | 0,78 | 95 |
| 04311 | Materiały do konserwacji i naprawy mieszkania lub domu | 0,75 | 101,4 |
| 01220 | Kawa i substytuty kawy | 0,71 | 103,4 |
| 01146 | Jogurt i podobne produkty | 0,69 | 100,5 |
| 01185 | Czekolada, kakao i artykuły żywnościowe na bazie kakao | 0,62 | 101,6 |
| 01189 | Pozostałe wyroby cukiernicze i desery, gdzie indziej niesklasyfikowane | 0,57 | 101,9 |
| 05619 | Pozostałe nietrwałe artykuły gospodarstwa domowego | 0,57 | 100,1 |
| 01148 | Jaja | 0,56 | 105,3 |
| 09312 | Rośliny, nasiona i kwiaty | 0,54 | 105,1 |
| 01152 | Masło i pozostałe tłuszcze i oleje z mleka | 0,53 | 75,3 |
| 04542 | Paliwo drzewne, w tym pellety i brykiety | 0,52 | 121,6 |
| 09462 | Usługi w zakresie sportu – uprawianie | 0,49 | 106,3 |
| 01174 | Pozostałe warzywa, świeże lub schłodzone | 0,48 | 91,7 |
| 13291 | Artykuły podróżne i artykuły dla niemowląt oraz inne artykuły użytku osobistego, gdzie indziej niesklasyfikowane | 0,48 | 99,1 |
| 08392 | Opłata subskrypcyjna za pobieranie treści audiowizualnych, transmisję strumieniową i wypożyczanie treści audiowizualnych | 0,46 | 103,3 |
| 13131 | Usługi fryzjerskie | 0,46 | 107,7 |
| 01250 | Woda | 0,44 | 104,4 |
| 01260 | Napoje bezalkoholowe orzeźwiające | 0,44 | 104,2 |
| 13132 | Zabiegi kosmetyczne i pielęgnacyjne | 0,43 | 104,8 |
| 01193 | Sól, przyprawy i sosy | 0,42 | 101,5 |
| 03212 | Obuwie damskie | 0,4 | 96 |
| 08330 | Usługi dostępu do Internetu i przechowywania danych w sieci | 0,4 | 107,7 |
| 02121 | Wino z winogron | 0,39 | 100,4 |
| 10101 | Wychowanie przedszkolne | 0,39 | 104,5 |
| 01290 | Pozostałe napoje bezalkoholowe | 0,37 | 101,7 |
| 05311 | Duży sprzęt kuchenny | 0,37 | 96,8 |
| 01163 | Owoce pestkowe i owoce ziarnkowe, świeże | 0,36 | 80,5 |
| 01131 | Ryby, żywe, świeże, schłodzone lub zamrożone | 0,33 | 105,3 |
| 04522 | Węglowodory ciekłe | 0,33 | 109,9 |
| 07223 | Pozostałe paliwa do prywatnych środków transportu | 0,33 | 114,8 |
| 09450 | Usługi weterynaryjne i inne związane ze zwierzętami domowymi | 0,33 | 107,3 |
| 01161 | Daktyle, figi i owoce tropikalne, świeże | 0,32 | 96,6 |
| 01171 | Warzywa liściowe lub łodygowe, świeże lub schłodzone | 0,32 | 94,3 |
| 01164 | Owoce jagodowe, świeże | 0,31 | 105,8 |
| 01186 | Lód spożywczy, lody i sorbety | 0,31 | 99,5 |
Dane i źródła JSON · Dokumentacja API GUS DBW. Nie publikujemy agregatu przy brakującym odczycie; każda zmiana danych ma osobny zapis historii. Nie zmieniamy wcześniej zamrożonego doboru grup.
Inflacja: które liczby porównujesz?
| Miara | Co mierzy i czego nie mówi |
|---|---|
| CPI | Ceny konsumpcji gospodarstw domowych. Polska: 4% r/r, wrzesień 2026 (szybki szacunek). USA CPI-U: 3,4% r/r, sierpień 2026, bez wyrównania sezonowego. Różne koszyki i populacje ograniczają porównanie. |
| HICP | Zharmonizowany indeks do porównań w UE. Zakres i wagi mogą różnić się od krajowego CPI; nie zamieniaj nazw. |
| Inflacja bazowa | Odfiltrowuje wybrane elementy, np. żywność i energię. NBP publikuje kilka miar; core CPI w USA i core PCE to także inne serie. |
| PPI | Ceny otrzymywane przez producentów, nie koszt koszyka konsumenta. Zakres PPI USA (final demand) nie jest identyczny z cenami produkcji sprzedanej przemysłu GUS. |
| PCE | Indeks cen wydatków konsumpcyjnych USA publikowany przez BEA, z szerszym zakresem i inną agregacją niż CPI. Miara używana w celu inflacyjnym Fed. |
| Deflator PKB | Zmiana cen krajowej produkcji finalnej objętej PKB. Nie obejmuje bezpośrednio importu tak jak koszyk konsumpcyjny. |
| PMI | Ankietowy indeks koniunktury, nie procent inflacji. 50 pkt oddziela wzrost od spadku aktywności według konstrukcji ankiety; subindeksy cen pokazują kierunek i rozpowszechnienie presji, nie zmianę kosztu koszyka. |
| Nominalnie i realnie | Nominalna stopa zwrotu opisuje kwotę pieniędzy; realna uwzględnia zmianę siły nabywczej: (1 + stopa nominalna)/(1 + inflacja) − 1. Inflacja r/r nie jest tym samym co miesięczna ani średnioroczna. |
CPI Polska · GUS · CPI USA · BLS (publikacja 2026-09-11) · PCE · BEA · PMI · S&P Global
Co liczymy?
Stosujemy indeks Laspeyresa: zamrażamy ilości produktów i usług. Koszt koszyka to suma ilości pomnożonych przez ceny jednostkowe. Wagi wynikają z wydatku na każdą pozycję w okresie bazowym, nie z ręcznie przypisanych procentów.
Zmiana kosztu = [Σ(ilość bazowa × cena obecna) / Σ(ilość bazowa × cena bazowa) − 1] × 100%
Porównanie tydzień do tygodnia wykorzystuje okres oddalony o siedem dni. Porównanie rok do roku wymaga obserwacji sprzed około 365 dni, z tolerancją siedmiu dni. Nie mnożymy wyniku jednego tygodnia przez 52 i nie nazywamy go inflacją roczną.
Jak zbieramy ceny?
- Każda obserwacja zawiera cenę brutto, jednostkę, datę, źródło, sprzedawcę i potwierdzenie zgodności ze specyfikacją. Oryginalne oferty zachowujemy w historii danych.
- Opakowania przeliczamy na kilogram, litr lub wskazaną jednostkę. Mniejszego opakowania nie uznajemy za tańszy produkt bez tego przeliczenia.
- Dla handlu i usług wymagamy co najmniej trzech niezależnych sprzedawców i używamy mediany. Dla miejskiej taryfy wody, transportu, ciepła lub odpadów wystarcza właściwy, oficjalny cennik.
- Ceny promocyjne, rabaty lojalnościowe, koszty dostawy i produkty niedostępne nie wchodzą do ceny podstawowej. Brutto oznacza uwzględnienie należnego VAT.
- Przy energii oddzielamy opłatę stałą i zmienną. Czynsz najmu nie obejmuje drugi raz mediów ani opłat administracyjnych.
- W każdej tygodniowej obserwacji akceptujemy ceny z ostatnich siedmiu dni. Nie zastępujemy brakującej ceny jej starą wartością.
Koszyk miesięczny: 40 pozycji
| Kategoria | Produkt lub usługa | Ilość miesięcznie |
|---|---|---|
| Żywność | Chleb pszenno-żytni, bez dodatków | 6 kg |
| Żywność | Ryż biały długoziarnisty | 1 kg |
| Żywność | Makaron pszenny, bez jaj | 1,5 kg |
| Żywność | Mąka pszenna typ 450 | 1 kg |
| Żywność | Mleko UHT 3,2% | 12 l |
| Żywność | Jaja klasy A, rozmiar M, chów ściółkowy | 30 szt. |
| Żywność | Masło 82% tłuszczu | 0,8 kg |
| Żywność | Ser gouda, pełnotłusty | 1 kg |
| Żywność | Jogurt naturalny, bez cukru | 2 kg |
| Żywność | Świeża pierś kurczaka, bez kości | 3 kg |
| Żywność | Świeży schab wieprzowy, bez kości | 1,5 kg |
| Żywność | Mrożony filet mintaja, cena bez glazury | 1 kg |
| Żywność | Ziemniaki konsumpcyjne, krajowe | 6 kg |
| Żywność | Marchew świeża, krajowa | 2 kg |
| Żywność | Cebula żółta świeża, krajowa | 1,5 kg |
| Żywność | Pomidory okrągłe, nie koktajlowe | 2 kg |
| Żywność | Jabłka krajowe, klasa I | 4 kg |
| Żywność | Banany świeże, nie ekologiczne | 2 kg |
| Żywność | Olej rzepakowy rafinowany | 1 l |
| Żywność | Cukier biały kryształ | 1 kg |
| Żywność | Kawa mielona, blend arabika/robusta, stały SKU | 0,5 kg |
| Mieszkanie i energia | Najem 50 m², 2 pokoje, Warszawa, ta sama dzielnica i standard | 1 mies. |
| Mieszkanie i energia | Opłaty administracyjne za 50 m², bez mediów i funduszu inwestycyjnego | 1 mies. |
| Mieszkanie i energia | Energia G11, cena brutto ze zmienną dystrybucją | 140 kWh |
| Mieszkanie i energia | Stała opłata energii G11, to samo przyłącze | 1 mies. |
| Mieszkanie i energia | Woda i ścieki, taryfa miejska | 6 m³ |
| Mieszkanie i energia | Ciepło sieciowe, średnia roczna ilość energii | 1,2 GJ |
| Mieszkanie i energia | Stała opłata ciepła dla 50 m² | 1 mies. |
| Mieszkanie i energia | Wywóz odpadów, gospodarstwo w bloku | 1 mies. |
| Transport | Benzyna Pb95, cena zwykła bez rabatów | 32 l |
| Transport | Bilet 30-dniowy normalny, strefa 1 Warszawa | 1 szt. |
| Transport | OC, to samo auto i profil kierowcy, składka roczna | 0,083 rok |
| Łączność | Internet stacjonarny 300 Mb/s, bez promocji i sprzętu | 1 mies. |
| Łączność | Abonament 20 GB, nielimitowane rozmowy, bez telefonu | 2 mies. |
| Zdrowie i higiena | Pasta do zębów 1450 ppm fluoru, stały SKU | 0,15 l |
| Zdrowie i higiena | Szampon zwykły, stały SKU | 0,25 l |
| Zdrowie i higiena | Proszek do prania, cena jednego standardowego prania | 20 pranie |
| Zdrowie i higiena | Przegląd stomatologiczny bez RTG | 0,167 wizyta |
| Usługi i odzież | Strzyżenie krótkich włosów bez koloryzacji | 1 wizyta |
| Usługi i odzież | T-shirt bawełniany 100%, ten sam SKU i rozmiar | 0,5 szt. |
Braki, zmiana jakości i korekty
Wynik wymaga pełnych 40 pozycji w obu porównywanych okresach. Przy brakach publikacja indeksu jest wstrzymana. Nie podnosimy wag pozostałych produktów, żeby ukryć lukę. Zmianę marki, SKU, taryfy lub standardu mieszkania oceniamy ręcznie; nowa specyfikacja wymaga nowej wersji koszyka i porównywalnej bazy.
Nie obejmujemy cen akcji, złota ani spłat kapitału kredytu. Wydatki te nie są konsumpcją w przyjętym modelu. Koszyk nie odpowiada potrzebom rodzin z dziećmi, właścicieli mieszkań, innych regionów ani wszystkich poziomów dochodu. Wyników nie należy uogólniać na całą gospodarkę.
Aktualizacja i odpowiedzialność
Kontrola danych odbywa się raz w tygodniu. Każda publikacja powinna wskazywać datę odcięcia, koszt koszyka, zakres porównania i wersję metodologii. Korekta nie usuwa starego odczytu: powinna wyjaśniać przyczynę i wpływ na wynik. Dane GUS w panelu pozostają odrębnym wskaźnikiem, z własnym okresem i datą publikacji.
Wątpliwości do metodologii: office@data-strategy.pl. Punkt odniesienia: wskaźniki cen GUS.